Uygar Saral ile Reeder Röportajı

Elektronik,ince ve çeşitli boyutlarda tabletlerin artık etrafımızı sardığı bu son dönemde Amazon,Kindle’ı her ne kadar Türkiye’ye göndermiyor olsa da Türkiye’de de nihayet e-kitap okuyucu cihazı satılmaya 2010 yılının ilk çeyreğinde başladı. E-kitap okuyucu cihazı olan Reeder’ı Türkiye’ye ilk getiren Selekt Bilgisayarın kurucusu olan Uygar Saral ile Dünya Ticaret Merkezi’ndeki ofislerinde e-kitap okuyucu sektörü ve Reeder üzerine keyifli bir röportaj yaptık.

Fatma Akın:Uygar Saral kimdir,tanıyabilir miyiz?

Uygar Saral:Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği’nden 1998’de mezun olduktan sonra Hollanda’da Uluslararası İşletme okudum ve İsveç’te masterımı yaptım. Amsterdam’daki Philips Genel Merkezi’nde ve İsveç’te SAAB Electronics’te çalıştım. 8 yıl Avrupa’da kaldıktan sonra Türkiye’ye döndüm, bir süre aile şirketimizde çalıştıktan sonra 2009’da eşimle birlikte SELEKT Bilgisayar’ı kurduk.

F.A: Türkiye’de e-kitap okuyucuyu Selekt Bilgisayar olarak ilk siz getirdiniz. Bu fikir nasıl gelişti?

U.S: Teknolojiyi yakından takip eden biri olarak batıda e-kitap okuyucuların yaygınlaştığından haberdardım. Her gün okuduğum finans bültenlerini gün içinde bilgisayardan çıktı alıyor ve akşam okuyordum. O kağıtları her gün taşımaktan ve evde kağıt yığınlarının oluşmasından sıkıldığım bir gün, kendime e-kitap okuyucu almaya karar verdim. Çok araştırmama rağmen Türkiye’de servisi ve garantisi olan istediğim gibi bir e-kitap okuyucu markası bulamadım. İnternetten sipariş vererek Tayvan’dan bir ürün getirttim, çok işime yaradığını ve hayatımda yarattığı kolaylığı farkedince konuyu araştırmaya başladım. Görüşmelerim sonucunda, BenQ markasının sahibi Tayvanlı Qisda firması ile el sıkıştık. Dokunmatik e-ink ekranından wifi internet bağlantısına kadar dünyanın en gelişmiş e-kitap okuma cihazlarından biri olan Reeder’ı Türkiye’ye getirmeye başladık.

F.A: Yazarların, kitapçıların en büyük derdi korsan kitap. E-kitap kopyaların dağıtımı ise normal kitaplara göre çok daha kolay. Bunu önlemek için bir mekanizma var mı?

U.S: E-kitap satan her sitenin kendi sistemi olabildiği gibi, dünyada yaygın olarak kullanılan ADOBE DRM adlı bir program var. Digital Rights Management’ın baş harflerinden oluşan DRM, kitapları şifreliyor ve ücretsiz kullanımını engelliyor. Bu sistem, süreli kitap paylaşımına ya da kitap özetlerinin okunmasına da izin veriyor. Aslında kitap maliyetlerini düşürdüğü için korsana olan ilgiyi de azaltıyor e-kitap. E-kitap olarak satılan kitapların korsanlarının yok olduğunu görüyoruz ancak ne yazık ki e-kitap olarak satışı olmayan kitapların korsanları piyasada var. İnsanlar e-kitap satış sitelerinde bulamayınca korsana yöneliyor. Tüketici; dizini ve içeriği tam ve doğru olan legal e-kitapları, -maliyeti de fazla yüksek olmadığından-, hatalı olma ihtimali daha yüksek olan korsan e-kitaplara tercih ediyor. Bu nedenle daha çok e-kitabın satışa sunulması, korsanın önüne geçmek için tek yol olarak gözüküyor.

F.A: Ülkemizde okuma oranları son istatistiklere göre “Türkiye’de her yüz kişiden sadece 4,5 kişi kitap okuyor” bu kadar düşük olmasına rağmen e-kitap okuyucu sektörüne girdiniz. Başarısız girişimler arasında yer alabileceğinizi hiç düşündünüz mü?

U.S: Hayır, asla, çünkü Türkiye gelişen, dinamik bir Pazar. Dünyadaki trendleri izleyen, her geçen gün hızla modernleşen bir ülke. Kitap okuyan kişi sayısının Türkiye’de artacağına inanmakla birlikte, e-kitap okuyucuları sadece kitap okuyanların almadığını biliyoruz. Teknoloji meraklıları, sık seyahat eden kişiler, doktor, avukat, akademisyen, öğretmen gibi mesleği gereği yoğun okuma yapan kişiler de Reeder’ı tercih ediyor. Reeder sadece 240 gram, incecik bir cihaz ve onun içinde okunması gereken milyonlarca sayfayı taşıyabilmek inanılmaz bir rahatlık. Üstelik ekranının kağıttan hiçbir farkı yok. E-kitap okuyucu sadece belli ülkeler için değil, tüm dünya için fark yaratan, önemli bir buluş.

F.A: Yurtdışına Reeder satışlarınız var mı?

U.S: Yurtdışı satışlarımıza İspanya ile başladık; Rusya, Türki Cumhuriyetler ve Dubai ile devam edeceğiz. İran da girmek istediğimiz pazarlardan arasında. Bu ülkelerde temas halinde olduğumuz firmalar var, yıl sonuna doğru aktif olarak Reeder satışna başlamayı hedefliyoruz.

F.A: Cihazınız yurtdışındaki benzer ürünlere kıyasla biraz pahalı, Türk e-kitap okuyucusu neden sizin ürünüzü tercih etmeli?

U.S: Türkiye’de tüm elektronik ürünler yurtdışına oranla bir nebze pahalı kalıyor. Bunun çeşitli sebepleri var ama bunlar sadece Reeder için değil, telefon, fotoğraf makinesi gibi tüm ürünler için geçerli olan sebepler. Bu nedenle 6 inç dokunmatik e-ink ekranlı, wifi internet bağlantısı, sözlük, altını çizme, gibi özellikleri olan Reeder modeli için 499 TL etiketi aslında o kadar da yüksek değil. Cihaz, indirilen e-kitaplarla kendini kısa sürede amorti ediyor.

Fiyatları hep daha fazla tüketiciye ulaşmak adına mümkün olan en makul seviyelerde tutuyoruz. Ayrıca farklı segmentlerdeki ürünlerimizde farklı fiyat aralıkları da sunuyoruz. Örneğin birkaç hafta içinde lansmanını yapacağımız ReederLITE modeli daha sade ve ekonomik bir e-kitap okuyucu alternatifi arayanlar için dizayn edildi. Fiyatı da daha uygun. Ayrıca ReederCOLOR modeli de uygun fiyatlı ürünlerimizden. 9 inç ekranlı ReederIX gibi daha üst segment ürünlerimiz de var ama fiyatının yüksek olması tüm dünyada 9 inç e-ink ekranın arzının sınırlı olması.

F.A: Türkiye’de e-kitap fiyatları neden bu kadar pahalı?

U.S: E-kitaplar basılı kitaplardan kesinlikle daha ucuz. Talebin artması ile daha da ucuzlayacaktır ama fiyatların çok düşmesini beklemek de doğru değil. Çünkü e-kitap sistemi ile matbaa, stok, taşıma gibi birçok maliyet ortadan kalkıyor ancak en önemlisi olan entellektüel iş hala orada.

F.A: Önümüzdeki yıllarda Reeder’ı nerde görüyorsunuz?

U.S: Reeder’ın yalnızca marka olarak değil ürün olarak da birçok misyonu var. Zaten artık “Reeder” Türkiye’de e-kitap okuyucular için jenerik bir isim haline geldi. Bundan sonra, okullara dijital kütüphaneler kurmayı, çocukların ve gençlerin tüm kitaplarını yanlarında Reeder’larının içinde taşımasını, kitapların ulaştırılamadığı bölgelerde çocukların kitapları Reeder’larından indirip okumalarını istiyoruz.

Çocukların gözleri yorulmadan ve ağır kitaplar taşımadan daha çok okuyabileceğini ve Reeder’ın kağıt kullanımını sınırlayarak çok sayıda ağaç kurtaracağını, insanlarımıza mobil ve modern bir okuma deneyimi sunan Reeder ile daha aydınlık bir Türkiye’ye katkı sağlayacağını düşünüyoruz.

F.A: Türkiye’de sizin gibi donanıma yatırım yapacak girişimcilere önerileriniz nelerdir?

U.S: Pazarı iyi analiz etmek çok önemli. Tüketiciyi sattığınız ürüne ihtiyacı olduğuna inandırmak değil, ona ihtiyacı olan ürünü sunmak gerekir. Türkiye’ye bazı teknolojilerin geç geliyor olmasından dolayı bazen eski teknolojiye sahip ürünler piyasaya sürülebiliyor oysa başarılı olmak isteyen girişimci, her zaman en son teknolojinin, en modern ürünlerin peşinden koşmalı ve zayıf, fark yaratmayan “me too” dediğimiz ürünlerden çok inovatif özelikleri olan ürünlere yönelmeli.

Türk tüketicisi global dünyadaki tüm yenilikleri yakında takip ediyor, teknolojiyi seviyor ve her zaman fiyat/performans oranına önem veriyor. Bunlar satın alma kriterlerini belirliyor ve bu kriterleri yerine getirmekte yetersiz kalan ürünler tutunamıyor.

F.A: Gelecex’e vakit ayırdığınız için teşekkür ederiz:)